Φούρνος Μεσαγρού – Τοιχογραφία Θεόφιλου

Ο παλαιός φούρνος του Μεσαγρού, γνωστός ως φούρνος Μαρμαρέλλη Χατζηκωνσταντή, αποτελεί ένα ιδιαίτερο μνημείο λαϊκής αρχιτεκτονικής και τοπικής
οικονομικής ιστορίας. Η λειτουργία του τοποθετείται στα χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922, όταν ο μικρασιάτης Σωκράτης Χατζηκωνσταντής εγκαταστάθηκε στο χωριό και ανέπτυξε την επιχείρηση του φούρνου. Για δεκαετίες αποτέλεσε βασικό σημείο παραγωγής και διανομής ψωμιού για την τοπική κοινότητα, έως ότου εγκαταλείφθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1970.

Το κτίριο οργανώνεται σε δύο βασικά επίπεδα. Στον ισόγειο χώρο βρισκόταν ο φούρνος και πραγματοποιούνταν η πώληση του ψωμιού, ενώ μέσω εσωτερικής σκάλας οδηγούμαστε στο υπερυψωμένο πατάρι, όπου γινόταν το ζύμωμα της ζύμης. Στο εσωτερικό σώζονται ακόμη εργαλεία και σκεύη της αρτοποιίας, όπως ξύλινες σκάφες, πινακωτές και μεταλλικές λαμαρίνες, που μαρτυρούν τη λειτουργία και την καθημερινότητα του χώρου.

Το σημαντικότερο στοιχείο του κτιρίου είναι η εντυπωσιακή τοιχογραφία περίπου 15 τετραγωνικών μέτρων που κοσμεί τον βόρειο τοίχο και αποδίδεται στον λαϊκό ζωγράφο Θεόφιλος Χατζημιχαήλ. Δημιουργημένη πιθανότατα μεταξύ 1929 και 1932, η τοιχογραφία αφηγείται σε τρεις ζώνες την ιστορία του ψωμιού από τη θεά Δήμητρα και την καλλιέργεια του σιταριού, έως το άλεσμα και την παρασκευή του ψωμιού στον ίδιο τον φούρνο. Στο κάτω μέρος, διακοσμητικές ζώνες με φυτικά μοτίβα και πουλιά της περιοχής συμπληρώνουν τη σύνθεση, δημιουργώντας ένα σπάνιο παράδειγμα λαϊκής εικονογραφίας που συνδέει την καθημερινή εργασία με τον συμβολισμό της τροφής.