Βρύση Σκοπέλου – «Πέρα Βρύση»

Η «Πέρα Βρύση» ή «Κάτω Αγοράς» του Σκοπέλου στη Γέρα θεωρείται μία από τις πιο εντυπωσιακές παραδοσιακές κρήνες της Λέσβου. Ξεχωρίζει για το ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό της ύφος, το οποίο διαφοροποιείται από τις περισσότερες αγροτικές βρύσες του νησιού. Η κατασκευή της αποδίδεται στον μαρμαρογλύπτη Νικόλα Αξιώτη και χρονολογείται στις αρχές του 20ού αιώνα, γύρω στο 1908 – 1911, ενώ το έργο συνδέεται με την παράδοση της μαρμαροτεχνίας της περιοχής.

Η μορφή της βρύσης είναι ιδιαίτερα επιμελημένη και πλούσια διακοσμημένη. Το τόξο της είναι κατασκευασμένο από συμπαγή κομμάτια μαρμάρου από το Τασλίκ και στην κορυφή του φέρει ανάγλυφο διάκοσμο και ημισέληνο. Δύο μαρμάρινες κολόνες πλαισιώνουν το άνοιγμα της κρήνης, ενώ τα κιονόκρανα παρουσιάζουν φυτικά μοτίβα. Στο εσωτερικό του τόξου διακρίνονται διακοσμητικά στοιχεία όπως ροζέτες, αστέρια και φυτικά μοτίβα, τα οποία δημιουργούν ένα αρμονικό σύνολο που συνδυάζει λειτουργικότητα και αισθητική.

Πέρα από την αρχιτεκτονική της αξία, η βρύση υπήρξε για δεκαετίες σημαντικό σημείο συνάντησης και υδροδότησης για τους κατοίκους και τους περαστικούς. Το άφθονο νερό που αναβλύζει από την πηγή της συνέβαλε στη χρήση της τόσο για καθημερινές ανάγκες όσο και για την ξεκούραση των ταξιδιωτών. Σήμερα η «Πέρα Βρύση» αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της παραδοσιακής υδροτεχνικής αρχιτεκτονικής της Λέσβου και σημαντικό στοιχείο της πολιτιστικής ταυτότητας του Σκοπέλου.

Αυτό που ξεχωρίζει είναι η επιγραφή στα οθωμανικά «1.153 ομόθρησκα αδέλφια έβαλαν ρεφενέ και έφεραν το νερό της πηγής εδώ. Οι ψυχές όλων να πάνε στον Μελίρυτο ποταμό. Να τι κάνει η ομόνοια και η αγάπη»